PULS GRADA · destinacija

Na 15 kilometara udaljenosti od Ulcinja, iznad malenog Šaskog jezera, u blizini istoimenog sela, nalaze se ostaci srednjovjekovnog grada Svača. Prema legendama koje i danas žive u sjećanju lokalnog stanovništva, u ovom starom i nekada slavnom gradu bilo je izgrađeno 365 crkava – po jedna za svaki dan u godini. Iako djelimično istražen, Svač, u istorijskim izvorima pomenut i kao Suacium, Suvacium, Sovacium i Soacia, predstavlja određenu enigmu u vezi sa utvrđivanjem tačnog vremena njegovog zasnivanja. Pretpostavlja se da je formiran u VI vijeku kao episkopski centar, sigurno je postojao u VIII vijeku, a njegov život se konačno ugasio u XV vijeku.

Srednjovjekovni Svač sačinjavaju ostaci utvrđenja na stijeni iznad Šaskog jezera i prostrano podgrađe sjeverno od njega. Ulazna kapija utvrđenja postavljena je na sredini izdužene osnove grebena sa sjeverne strane. Prema sjeveru, zapadu i istoku utvrđeni grad je bio opasan zidinama sa kulama, dok je prema jugu bio prirodno nepristupačan zbog strmih litica prema jezeru. U utvrđenom dijelu, neposredno do sjeverne kapije, nalaze se ostaci katedrale Sv. Jovana, zaštitnika Svača, čiji lik nalazimo na gradskom kovanom novcu. Ova episkopska crkva zidana je, kako svjedoči natpis na fasadi, 1300. godine. Osim katedrale Sv. Jovana u sklopu sjevernog bedema, prema istoku, nalaze se ostaci još jedne manje crkve, a zapadno, pored bedema sa spoljne strane, ruševine crkvice – vjerovatno kapele. U samom utvrđenju ima stambenih zgrada, od kojih su neke veoma dobro očuvane. Sjeverno od utvrđenog gornjeg grada, u podgrađu, između ostataka pet crkava, posebno se ističe ruševina monumentalne crkve Sv. Marije – najbolji primjer crnogorskog graditeljstva u prelaznom periodu od romanike ka gotici. Vjerovatno je ovaj objekat – izuzetan po graditeljskom umijeću – izgrađen početkom XIV vijeka zaslugom moćnog franjevačkog reda. O razvoju Svača u ranom srednjem vijeku nema mnogo podataka. Pominje se u Žitiju Stefana Nemanje 1216. godine kao grad u Primorju koji je on osvojio i razorio. Nakon velikih razaranja u pohodu Mongola 1242. godine, grad je pod upravom srednjovjekovnih srpskih dinasta potpuno obnovljen i uvećan da bi u XV vijeku, nakon turskih osvajanja ulcinjskog područja, potpuno izgubio značaj i, prema nekim podacima, već 1610. godine bio napušten i u ruševinama.

Katedrala Sv. Jovana podignuta je na ruševinama starije građevine koja je uništena prilikom napada Mongola. Povećih je dimenzija, jednobrodne osnove, sa apsidom polukružnog oblika, koja se nalazila u prizemlju četvorougaone kule, i sa portalom romaničkih stilskih karakteristika. Građena je pravilnim, horizontalnim ređanjem četvrtastih tesanika. Među ostacima sedam crkava u predgrađu Svača, izdvajaju se ostaci crkve posvećene Sv. Mariji, čije elementi arhitekture upućuju na romaničko-gotički uticaj. Ostaci fresko-maltera svjedoče da je unutrašnjost crkve svojedobno bila živopisana.

Budva – more, sunce i zabava Najšarenije mjesto na svijetu Pješačka tura: Neponovljivi Jadran iz drugačije perspektive Sela i farme u Crnoj Gori: Magični predjeli i avanture · · · ·